การแพทย์แผนจีนกับไหล่ติด
ปวด & กล้ามเนื้อ · ICD-10 M75.0
ไหล่ติด (肩周炎, ICD-10 M75.0) หรือภาวะข้อไหล่ยึดติด เป็นภาวะที่ข้อไหล่มีอาการปวดและเคลื่อนไหวได้จำกัด มักค่อยเป็นค่อยไป ทำให้ยกแขน หมุนไหล่ หรือทำกิจวัตร เช่น ใส่เสื้อและหวีผมได้ลำบาก พบบ่อยในช่วงอายุ 40-60 ปี จนมีชื่อเรียกในภาษาจีนว่า "ไหล่ห้าสิบปี" (五十肩) ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยเฉพาะบุคคล
มุมมองตามศาสตร์การแพทย์แผนจีน
แพทย์แผนจีนมองไหล่ติดว่าเกิดจากลม ความเย็น และความชื้น (Wind-Cold-Damp) มากระทบเส้นลมปราณบริเวณไหล่ ร่วมกับการไหลเวียนของชี่และเลือดที่ติดขัดจนเกิดเลือดคั่ง (Blood Stasis) และในผู้สูงวัยมักมีภาวะตับและไตพร่อง (Liver-Kidney Deficiency) ทำให้เส้นเอ็นขาดการหล่อเลี้ยง การดูแลแบบ TCM เน้นขับลมความเย็นความชื้น เปิดการไหลเวียน และบำรุงเส้นเอ็นเพื่อบรรเทาอาการและช่วยฟื้นการเคลื่อนไหว
กลุ่มอาการ (Patterns) ตามศาสตร์แพทย์จีน
- ลม-เย็น-ชื้น (Wind-Cold-Damp) — ปวดไหล่มากขึ้นเมื่ออากาศเย็นหรือชื้น รู้สึกดีขึ้นเมื่อได้ความอบอุ่น ไหล่ตึงเคลื่อนไหวลำบาก
- เลือดคั่ง (Blood Stasis) — ปวดเป็นจุดชัดเจน โดยเฉพาะตอนกลางคืน กดเจ็บ ขยับแล้วปวดแปลบ
- ตับและไตพร่อง (Liver-Kidney Deficiency) — มักพบในผู้สูงวัย เส้นเอ็นขาดการหล่อเลี้ยง ไหล่ฝืดและอ่อนแรงเรื้อรัง
การดูแลตนเองเบื้องต้น
- บริหารข้อไหล่เบา ๆ ในช่วงที่ทำได้ เช่น การแกว่งแขนและไต่กำแพงด้วยนิ้ว เพื่อคงพิสัยการเคลื่อนไหว
- ประคบอุ่นบริเวณไหล่เพื่อผ่อนคลายกล้ามเนื้อ และหลีกเลี่ยงการตากลมเย็นที่ไหล่โดยตรง
- หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือเคลื่อนไหวไหล่แบบกระชากที่ทำให้ปวดมากขึ้น
- จัดท่านอนให้ไม่ทับไหล่ข้างที่ปวด และเคลื่อนไหวไหล่สม่ำเสมอในชีวิตประจำวัน
เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์
- ไหล่ติดขัดจนยกแขนหรือทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้
- ปวดไหล่รุนแรงหลังการบาดเจ็บ หกล้ม หรืออุบัติเหตุ
- ปวดร่วมกับแขนชา อ่อนแรง หรือกล้ามเนื้อลีบ
- อาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลงต่อเนื่องแม้ดูแลตนเองแล้วหลายสัปดาห์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไป มิใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และมิใช่การรับประกันผลลัพธ์ · การดูแลที่เหมาะสมควรได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์แผนจีน · หากมีอาการรุนแรงหรือฉุกเฉิน กรุณาพบแพทย์หรือโทร 1669
สอบถามและนัดหมายผ่าน LINE